منیة المرید
استاد بندانی نیشابوری

منیة المرید

معرفی کتاب منیة المرید:

«مُنْیةُ المُرید فی أدَبِ المُفیدِ وَ المُسْتَفید» کتابی است در حوزه اخلاق اسلامی و به زبان عربی، اثر شهیدثانی (شهادت ۹۶۶ق) در موضوع آداب متقابل شاگرد و استاد و آداب تعلیم و تعلم در اسلام. این اثر منبع بسیاری از آثار پس از خود در این موضوع بوده و به جهت اهمیت و شهرت آن دارای نسخه‌های فراوان، ترجمه، تلخیص و شروح متعددی است. این رساله موجز، از قدیم در کانون توجه طلاب علوم دینی شیعه قرار داشته است.

از ویژگی‌‌های این کتاب این است که مؤلف آن در والاترین درجه علم و معرفت و اخلاق بوده و بعد از کسب تجارب زیاد و ممارست طولانی، برای هدایت علما و طلاب این کتاب را نوشته است. در نگارش و تألیف کتاب از آیات، روایات و اقوال علما به مناسبت در هر بابی استفاده شده است.

 

ترتیب کتاب به این شکل است:

مقدمه: پیرامون فضیلت علم.

باب اول: در آداب معلم و متعلم.

باب دوم: در آداب فتوا و مفتی و مستفتی.

باب سوم: در مناظره، شروط، آداب و آفات آن.

باب چهارم: آداب کتابت و کتاب و متعلقات آن.

خاتمه: در اقسام علوم شرعی و مراتب علم و ترتیب علوم در فراگیری.

تتمه: شامل نصایح شهید ثانی برای طلاب علوم دینی.

 

سخن بزرگان:

میرزای شیرازی در تقریظی بر چاپ اول کتاب می‌نویسد: چقدر شایسته است که اهل علم، مواظبت نمایند به مطالعه این کتاب شریف و متأدب شوند به آداب مزبوره در آن.

آیة الله سید محسن امین می‌گوید: منیة المرید شامل آداب و دستورها و فواید زیادی است و کسانی که به آن عمل کنند تهذیب کننده خوبی برای اعمالشان خواهد بود.

ابن العودی از شاگردان خاص و ملازم شهید ثانی درباره منیة المرید می‌نویسد: کتابی است مشتمل بر مطالب مهم و فوائد سودمند بسیار که خواننده را به منتهای رغبت و شوق به چنگ آوردن فضائل و دوری گزیدن از رذائل می‌رساند و او را به آراسته شدن به خلق و خوی خوبان و عالمان بزرگ وامی‌دارد.

عالمان و مؤلفان بسیاری نیز افزون بر ستایش بلیغ از کتاب، آن را جزء منابع آثارشان آورده و بدان ارجاع داده‌اند.

 

درباره مؤلف:

شیخ زین‌‌الدین بن علی بن احمد عاملی جبعی (۹۱۱-۹۶۶ق)، معروف به شهید ثانی، از علما و فقهای بزرگ شیعه می‌باشند. این عالم سترگ شیعه، در دهکده «جبع»، از توابع جبل عامل، در سیزده شوال، پا به عرصه هستی نهاد. وی در نه سالگی قرآن مجید را ختم کرد. سپس قسمتی از ادبیات عرب و فقه را نزد پدر دانشمندش، نورالدین علی، آموخت. در سال ۹۲۵ ق، در چهارده سالگی، به قریه «میس» جبل عامل رفت. در هشت سال نزد شیخ عبدالعالی میسی کتاب‌های شرایع محقق حلی، ارشاد علامه حلی و قواعد شهید اول را خواند. در اواخر سال ۹۳۳ به دهکده «کرک نوح» رفت و در محضر سید بدرالدین حسن بن جعفر اعرجی (مؤلف کتاب محجه البیضاء) کتاب قواعد ابن میثم بحرانی و تهذیب را خواند. در سال ۹۳۷ ق به دمشق رفت و از محضر شمس الدین محمد بن مکی استفاده نمود.

 

شهرت علمی:

ایشان پس از اقامت در بعلبک، در سایه شهرت علمی، مرجعیت یافت و دانشمندان فرزانه و فضلای آن دیار، از دورترین بلاد برای شاگردی به محضر ایشان روی می‌آوردند و از بركات علمی و اخلاقی ایشان بهره كافی می‌بردند. ایشان دراین شهر، تدریس جامعی را آغاز كرد، به این معنی كه چون نسبت به مذاهب پنج گانه (مذهب جعفری، حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی) از لحاظ آگاهی علمی كاملا محیط و مسلط بود، بر اساس تمام این مذاهب پنج‌گانه تدریس می نمود و در حقیقت فقه مقارن و عقائد تطبیقی را تدریس می‌نمود و چنان‌كه سلف صالح ایشان، یعنی شیخ طوسی (قدس سره) برای نخستین بار كتابی در زمینه فقه تطبیقی و حقوق تطبیقی اسلام تالیف كرده بود، شهید ثانی برای نخستین بار تدریس فقه تطبیقی را در شهر بعلبک بنیان نهاد. توده مردم نیز بر حسب مذهب خود، پاسخ استفتائات خویش را از محضر ایشان دریافت می‌نمودند.

 

شهادت و چگونگی آن:

درباره سبب شهادت ایشان دو روایت است: یکی این‌که در جریان قضاوت میان دو نفر، شخص محکوم، نزد قاضی صیدا می‌رود و این قاضی از سلطان روم (سلطان سلیمان) می‌خواهد که شهید را به جرم بدعت‌گذاری و خارج بودن از مذاهب چهارگانه اهل سنت، دستگیر کند. این روایت را برخی رد کرده‌اند. دوم اینکه جمعی از سنیان به رستم پاشا وزیر اعظم سلطان سلیمان گفتند که شیخ زین الدین (شهید ثانی) ادعای اجتهاد دارد و بسیاری از علمای شیعه به نزدش می‌روند و کتاب‌های امامیه را از او فرامی‌گیرند و قصدشان از این کار تبلیغ شیعه است. از این رو، رستم پاشا کسانی را برای دستگیری شهید، که آن هنگام در مکه بود، فرستاد. بدین طریق، او را در مکه دستگیر کردند و به استانبول بردند و بدون اینکه او را نزد سلطان ببرند کشتند. تاریخ شهادتش را ۵ ربیع‌ الاول ۹۶۵ق گفته‌اند و این‌که پس ازشهادت بدن ایشان را سه روز رها کردند و سپس به دریا انداختند. سلام ودرود الهی بر روح بلند این بزرگ‌مرد فرزانه.

 

آثار:

از ایشان آثار متعددی در زمینه‌های: کتب و رسالات فقهی، درایه، اصول فقه، حدیث، ادعیه، کلام، تفسیر، نحو، اخلاق دینی و... باقی مانده است.

  • پرسش و پاسخ

  • سلام علیکم.آیا حضرت استاد با فلسفه اسلامی که از فیلتر شرع و روایات معصومین سلام الله علیهم اجمعین رد شد مخالف هستند؟ کما اینکه ملاصدرای شیرازی رضوان الله علیه فرمودند لعنت خدا بر فلسفه ای که بخواهد در مقابل قرآن و کلام پیامبر خدا و ائمه معصومین سلام الله غلیهم اجمعین قرابگیرد.چرا در این مدرسه درس فلسفه اسلامی در کنار منطق موجود نیست چون معمولا این دو درس کنار یکدیگر قرار دارند؟

  • سلام علیکم در دروس حوزه تا اتمام سطح یک که شش سال طول میکشد هیچ درس فلسفه ای تدریس نمیشود ودر این سایت نیز هنوز دروس شش ترم به پایان نرسیده

برای ارسال سوال لطفا وارد شوید.
  • برای مطالعه دروس
    ثبت نام کنید!
×
کارایی بهتر در اپلیکیشن
ارتباط با ما